NIEUW(S) / info: Conciergerie@petiteshistoires.be

Stand der Dinge


een zenuwtrek levert nu al snel
een nieuwe tv presentator op
uit stuitende ijdeltuiterij
worden levensgrote bellen
actuele kunst geblazen
en obstinate domheid
schittert nu
als een avondvullende reality-show

het kan dus niemand verbazen
dat in dit uit de kom geraakt
tijdsgewricht
aberraties zonder weerga
voor leiderschap worden aanzien
en de wereld
een zandkorrel is geworden
in het oog van de president
die juichend
uit z'n dwangvest wordt gehaald

Pop-ster statisticus sterft op z' 68ste

Iedereen heeft recht op zijn eigen mening, maar niet op zijn eigen feiten"

Een geliefde uitspraak van de Zweedse arts, statisticus en professor Wereldgezondheid aan het Karolinska Instituut in Stockholm, Hans Rosling die in tijden van alternatieve waarheden boven elk tv-scherm zou moeten hangen. Rosling overleed enkele dagen terug op nauwelijks 68-jarige leeftijd aan de gevolgen van pancreaskanker. De wereld verliest met hem een bevlogen zoeker naar de waarheid die met zijn organisatie 'Gapminder' academische en minder academische zalen deed vollopen om naar zijn verbazingwekkende op statistieken berustende uitkomsten te komen kijken die vaak radicaal ingaan tegen de heersende denkbeelden en opvattingen. Tijdens zijn zogenaamde TED-talks (Technology ,Entertainment and Design) maakte hij van op het oog saaie statistische gegevens boeiende visualisaties van de evolutie van de globale gezondheidstoestand , van armoede, rijkdom, kindersterfte, vruchtbaarheid en ontwikkeling , wat een verbijsterend nieuw zicht toont op een onophoudelijke onderstroom van vooruitgang. The New York Times noemt hem in een necrologie ' a Pop-Star statistician'.

Rosling werd in 1948 in Uppsala geboren als zoon van een koffiebrander.
Hij studeerde statistiek en geneeskunde in Uppsala en openbare gezondheidszorg in Bangalore/ India waar hij 1976 afstudeerde. In 1979 trok hij met z'n echtgenote en twee kinderen naar Mozambique om daar de gezondheidszorg op poten te zetten. Intussen behaalde hij in Uppsala een doctoraat dat gestoeld was op zijn onderzoeken naar een mysterieuze, paralyse veroorzakende ziekte in de Democratische Republiek Congo ( die daar Konzo werd genoemd) , waarvan de oorzaak bleek te liggen in de aanwezigheid van cyanide in de Cassave-wortels ( maniok) die er werden gegeten.
Als professor 'global health' aan het Karolinska instituut stichtte hij in 2006 Gapminder . De organisatie werd zo genoemd naar de alomgekende waarschuwing bij de opening van de deuren in Londonse metrostellen: " Mind the Gap". Gapminder wil breed verspreide onwetendheid tegengaan door een op feiten gebaseerde globale visie te presenteren die iedereen kan begrijpen. Vooral de wijze waarop het Westen de zogenaamde Derde wereld percipieert is de afgelopen decennia danig kromgetrokken dat er zich een krachtige bijsturing opdringt. Dat zorgt soms voor verassende inzichten, bv dat een stad als Shanghai dezelfde levensstandaard heeft als Nederland, dat vrouwen in Zweden gemiddeld meer kinderen krijgen dan vrouwen in Iran en dat de gemiddelde globale levensverwachting (71 jaar) dichter bij het absolute maximum aanleunt ( Japan ,84) dan bij het absolute minimum ( Swaziland,49).
Rosling voorspelde dat de doelstelling van de VN om tegen 2030 extreme armoede de wereld uit te helpen meer dan haalbaar is gezien het aantal mensen dat in deze omstandigheden moet leven de afgelopen 25 jaar met meer dan de helft is afgenomen.
Open de hiernavolgende link en laat u meedrijven op de heerlijk verfrissende wijze waarop Rosling haast als een sportverslaggever saaie cijfers en grafieken omvormt tot een boeiend en afwisselend betoog en leer bijvoorbeeld dat een land als Vietnam vanuit een uitzichtloze situatie in slechts enkele decennia tijd westerse standaarden heeft bereikt op het gebied van openbare gezondheid , gezinsplanning en levensverwachting. De openbare gezondheidstoestand van een land laat zich makkelijk aflezen uit de kindersterftecijfers. Een goede en effectieve openbare gezondheid is in Roslings betoog het enige middel tegen overbevolking; dat blijkt uit alle gegevens.
Hij kreeg uiteraard ook veel tegenwind . Zelf zei hij daarover zich vaak als het kind te voelen uit H.C Andersens sprookje 'De nieuwe kleren van de keizer' dat vergenoegd schreeuwt " de keizer loopt in z'n blootje" terwijl de verwaande man in zijn denkbeeldige outfit voorbijparadeert.
Rosling had bij leven een hekel aan lui die statistieken aanpassen aan hun meningen en aldus alternatieve waarheden debiteren en daar nog mee wegkomen ook.


https://youtu.be/hVimVzgtD6w

 

(Bron: NYT / Hans Rosling, Swedish Doctor and Pop-Star Statistician, Dies at 68
By SAM ROBERTS FEB 9, 2017)

 

 

 

 

 

 

Seth & Osiris: mythologie en biologie

In de Egyptische mythologie speelt Osiris een cruciale rol . Geboren uit een incestueuze relatie tussen de Geb, de god van de aarde en zijn zus Noet werd hij de eerste koning van het oude Egypte. Ook hij huwde met zijn zus, Isis en samen zouden ze een zoon krijgen, Horus, maar dat zou niet gaan zonder de vernietigende tussenkomst van Osiris' jaloerse broer Seth. Die wilde zelf graag koning worden en op een feest kreeg hij Osiris zo ver dat hij in een vooraf geprepareerde kist ging liggen, die Seth daarop dicht maakte en in de Nijl wierp. Osiris verdronk en werd door Isis uit het water gehaald. Dat zinde Seth niet en hij haalde het lijk uit elkaar en verspreidde de resten over heel Egypte. Isis slaagde erin alle resten weer bij elkaar te brengen, behalve de penis die zij niet terugvond. Middels een gouden Ersatz-phallus ( in sommige versies is het gewoon een tak) en een magische spreuk die zij van haar vader had geleerd, slaagde zij er vooralsnog in om van Osiris zwanger te geraken en uiteindelijk diens zoon Horus op de wereld te zetten. Osiris werd daarop gecatapulteerd tot god van de vruchtbaarheid. Je zou voor minder. Alles samen een gekke geschiedenis zo op het eerste zicht, maar eigenlijk niet half zo gek als een onbevlekte ontvangenis...
Evil Brother Seth, echt het prototype van een manipulatieve psychopaat , is nu omwille van die eigenschap, maar vooral omwille van de uitgekiende truuk met de houten kist in de nomenclatuur van de biologie opgedoken. Het is daarbij haast griezelig te noemen hoe parallel een bij elkaar gefantaseerd 'menselijk' verhaal en een biologisch fenomeen kunnen zijn..

 

Scott Egan , verbonden aan het laboratorium voor evolutionaire biologie aan Rice University in Houston is een specialist op het gebied van galwespen. De galwesp, Basettia pallida , is een parasiet die z'n eitjes legt in takken van eiken die daardoor een kenmerkende gezwelachtige uitstulping vertonen, waarbinnen de larve al etend groeit . Wanneer ze is volgroeid eet ze zich een weg doorheen haar ' bekisting ' naar buiten en vliegt weg. Egan had dit proces reeds duizenden malen van nabij meegemaakt; hij had de gewoonte met galwespen geplaagde eikentakken in een aquarium op zijn bureel te plaatsen. Op zekere dag, niet eens zolang geleden, merkte hij voor het eerst iets vreemds op. De meeste galwespen knaagden zich uiteindelijk zonder problemen naar de oppervlakte, maar sommigen bleven met hun kop in de opening zitten en geraakten niet verder omdat ze de opening te klein hadden geconcipieerd.
Geïntrigeerd trok Egan samen met parasitologe Kelly Weinersmith op onderzoek uit en viel van de ene verbazing in de andere. Ze troffen in de onderzochte eiken, in het verlengde van de onfortuinlijke galwespen een voorheen niet gekende wespensoort aan die zich voedde met de galwesp die in het hout bleef vastzitten. De soort legde haar eitjes in de galwesp, die daardoor geprogrammeerd werd om een te kleine vluchtopening te boren om zo tot voedsel te dienen voor de larve van de hyperparasiet; een parasiet dus die leeft op kosten van een andere parasiet. De larve vreet zich dus een weg naar de oppervlakte doorheen het lijf van de galwesplarve. Egan en Weinersmith noemden de indigoblauwe wesp eerst gewoon 'Crypt-keeper wasp' , maar bij de publicatie en het wereldkundig maken van de soort werd ze naar de Egyptische mythologische figuur 'Euderus Set' genoemd.

Wat de biologie nu bezig houdt is een verklaring te zoeken voor dit opmerkelijk parasitair en nogal wreedaardig gedrag.
De verklaring gaat op dit ogenblik in de richting van een parasitaire ketting waarbij een soort behorend tot de familie van de Mymaridae ( de kleinste gekende insecten) als hyperhyperparasieten aan het langste eind trekken. De Euderus Set zou door het dichtpluggen van het gat met de kop van de galwesp vermijden dat ze zelf gastheer wordt van deze hyperhyperparasiet..

( Bron: www.theatlantic.com)

 

 

Euderus Set
12. jan, 2017
Een visionair is iemand die zich de toekomst herinnert
De Amerikaanse filosoof Richard McKay Rorty (1931-2007) in zijn boek ' Achieving our Country' uit 1998:

"Members of labor unions, and unorganized and unskilled workers, will sooner or later realize that their government is not even trying to prevent wages from sinking or to prevent jobs from being exported. Around the same time, they will realize that suburban white-collar workers—themselves desperately afraid of being downsized—are not going to let themselves be taxed to provide social benefits for anyone else.

At that point, something will crack. The nonsuburban electorate will decide that the system has failed and start looking around for a strongman to vote for—someone willing to assure them that, once he is elected, the smug bureaucrats, tricky lawyers, overpaid bond salesmen, and postmodernist professors will no longer be calling the shots. . . . Once the strongman takes office, no one can predict what will happen."

TGM

Hanna is de naam van een een uiterst vruchtbare, ongeveer 1500 vierkante km grote landstreek in Moravië , in het oosten van Tsjechië. De inwoners, die een dialect spreken dat door Duitse ( vooral Beierse) invloeden sterk afwijkt van het standaard Tsjechisch worden 'Hannaken' genoemd. Ze zijn sterk verankerd in hun wat aparte cultuur en vooral de oudere generatie durft nogal eens in de traditionele klederdracht opduiken . Tijdens de jaren van de Oostenrijk-Hongaarse Dubbelmonarchie was de voertaal er het Duits; veel van de steden en gemeenten droegen tot in 1945 een Duitse naam . Zo ook het Zuid-Moravische stadje Auspitz, dat nu Hustopeče heet. Daar werd in 1813 in een Duitstalige boerenfamilie Theresia Kropaczek geboren. Ze volgde een opleiding tot dienster in Wenen en werd uiteindelijk kokkin op het Keizerlijke landgoed in Göding, nu Hodonín. In 1849 huwde ze daar nogal onverhoeds met de koetsier Joseph Masarik. Ze had toen al een onechte zoon ter wereld gebracht, maar die was als baby reeds overleden. Ook toen ze met Masarik huwde was ze drie maanden zwanger. Het feit dat ze ver onder haar stand huwde met een ongeletterde koetsier van Slovaakse oorsprong die daarna aan een mooie carrière begon binnen de Keizerlijke hofhouding heeft er steeds voor gezorgd dat er aan het vaderschap van Masarik werd getwijfeld. Het jongentje dat in 1850 in Hodonín als Tomáš Masarik ( later zou het Masaryk worden) werd geboren zou uitgroeien tot een toonaangevende professor filosofie aan de universiteiten van Wenen en Praag, maar ook tot één van de stichters van de Tsjechoslovaakse republiek in 1918 waarvan hij prompt de eerste president werd. Een post die hij zonder onderbreking zou bekleden tot in 1935. Tomáš Garrigue Masaryk staat zowel in Tsjechië als in Slovakije in hoog aanzien, wordt er nog steeds 'Vadertje Masaryk' genoemd, of gewoon kortweg TGM ( de tussennaam ' Garrigue' is die van zijn Amerikaanse echtgenote).
Theresia zou nog vier kinderen krijgen met haar koetsier, maar geen enkele daarvan zou hoge toppen scheren. Tomáš daarentegen was een briljante ( en soms recalcitrante ) geest die met de vingers in de neus door school en universiteit trok ( eerst Wenen, daarna Leipzig). Hij leek ook steeds enorm veel geluk te hebben , of op z'n minst door een hogere macht beschermd te worden; zo werd hij in Brno van school gestuurd omdat hij de prefect ( zelfs fysiek) had aangevallen en werd hij daarop geruisloos naar Wenen verkast waar hij gewoon verder les kon volgen aan het prestigieuze Akademische Gymnasium. Dat was in latere jaren natuurlijk allemaal koren op de molen van de dietrologen, de geschiedschrijvers die hun fantasie niet in bedwang hebben en die nog steeds beweren dat de werkelijke vader van Tomáš Masaryk, Keizer Franz-Joseph I (1830-1916) in hoogsteigen persoon was .

Omdat het gerucht al zo lang aanhoudt en men vandaag de middelen heeft om dat ook daadwerkelijk te onderzoeken heeft de regisseur Hendrik Vondráček zich tot doel gezet de Tsjechische natie dit jaar uit het ongewisse te halen, want het zou wat zijn , bijna een grap van de geschiedenis, mocht één van de doodgravers van de Dubbelmonarchie uitgerekend de zoon van de keizer zijn geweest . Er liggen in het aan Masaryk gewijde museum in Hodonin/ Göding genoeg artefacten van de man om er DNA-gegevens uit te halen. Voor de Keizer ligt dat moeilijker , maar er is natuurlijk de bebloede zakdoek van zijn in Sarajevo vermoorde neef, Aartshertog Franz Ferdinand die gebruikt zou kunnen worden om te zien of er Habsburgs bloed door Masaryks aderen stroomde. Vondráček schat de kans dat de Keizer de vader was op zo'n 25%. Anderen halen details aan die de Keizer wel erg dicht bij dat vaderschap brengen. Ze beweren bijvoorbeeld dat Franz Joseph ten tijde van de vermoedelijke conceptie zeker in Göding is geweest ( dat op 100 km van Wenen ligt) omdat hij op weg was naar Hongarije waar een opstand aan de gang was. Een ander heeft in het dagboek van de Keizer gesnuisterd en daar op de dag van het huwelijk van Theresia Krapoczek met Joseph Masarik in het handschrift van de Keizer de inscriptie " Kropaczek erl" zien staan. Het 'erl' zou dan voor 'erledigd' staan , wat dan zoveel zou betekenen als 'Kropaczek afgehandeld'..
Zoals veel gekroonde hoofden was ook Franz Joseph een enthousiast schuinmarsjeerder ; hij had thuis een kast vol scheve schaatsen staan. Zijn voorliefde ging uit naar mooie oudere vrouwen uit het gewone volk. Theresia Kropaczek ( later 'Kropáčková' in het Tsjechisch) beantwoordde zeker aan die eisen , ze was 36 in 1849, de Keizer amper 19. Op de enige foto uit die tijd die ik op internet vond lijkt ze niet bepaald een omverwerpende schoonheid te zijn geweest. Maar je moet natuurlijk ergens oefenen wanneer de hertogin van Beieren in de wachtkamer zit.
Het gevolg van zijn uitbundige lendenen was een hele rits aan ongewenste nakomelingen, die evenwel steeds gul uit de staatskas werden bediend en konden rekenen op de Keizerlijke bescherming wanneer die van doen was..

Masaryk , die in Wenen was gepromoveerd op een sociologische benadering van het fenomeen zelfmoord, was daarnaast ook een markante politieke persoonlijkheid die in West-Europa ten onrechte nauwelijks bekendheid geniet. Ook hedendaagse politici , zeker ook een aantal leiders in Oost-Europa kunnen nochtans lering trekken uit zijn voorzichtige maar realistische en wars van nationalistische romantiek aangehouden koers van respectvol samenleven in een multiculturele omgeving. De Dubbelmonarchie was natuurlijk zo'n multiculturele staat die door slecht en vaak onhandig bestuur een multiculturele knoop was geworden . In de jaren 80 van de 19de eeuw richtte Masaryk het tijdschrift 'Athenaeum' op waarin hij het opnam voor de Tsjechische cultuur en identiteit, maar tegelijk ook bleef benadrukken dat die identiteit niet mocht of kon gestoeld zijn op valse, of historisch fout geïnterpreteerde documenten of gebeurtenissen. Hij streek daarmee zeker en vast een aantal Tsjechen tegen de haren in , zoals ook zijn pro-joodse stellingnames in die kringen niet erg gewaardeerd werden. Hij zetelde voor zijn Tsjechische partij ( eerst 'Jungtschechen' , later 'Realistische Partei' ) tot 1914 in de Weense Reichsrat. Hij was al 64 toen de 1ste WO uitbrak en hij met een Servisch paspoort het land ontvluchtte. Na omzwervingen ( onder meer in Nederland) kwam hij in Engeland terecht waar hij samen met Edvard Beneš (1884-1948) zijn ideeën over een onafhankelijk Tsjechoslovakije uitwerkte en die ook aan de geallieerden verkocht kreeg. Reeds in november 1918 werd hij tot president uitgeroepen; hij bevond zich nog in Engeland op dat ogenblik maar had in het land zo' n reputatie opgebouwd dat hij het probleemloos haalde en dat keer op keer tot in 1935 zou blijven doen. Het Tsjechoslovakije van 1918 herbergde behalve Slovaken en Tsjechen uit Bohemen en Moravië ook belangrijke Duitse, Poolse , Hongaarse en Russische minderheden. Toch slaagde hij er op één of andere wijze in al die bevolkingsgroepen in relatieve harmonie met elkaar te laten samenleven. Hij bezat dan ook bij elk van die groepen een erg hoog moreel gezag dat in zekere zin, over zijn dood heen nog steeds blijft voortduren ; Tsjechen en Slovaken kunnen het maar moeilijk hebben dat hun TGM door het slijk wordt gehaald. Masaryk werd opgevolgd door Beneš en intussen maakte zijn zoon Jan Masaryk (1886-1948) zijn opwachting om aan een politieke carrière te beginnen die in 1948 al dan niet op aansturing van Stalin zou eindigen in een dramatische defenestratie.

Tomáš Masaryk overleed in september 1937, zes maand voor de Nazi- overval op zijn land.

Het is nu wachten op de resultaten van het onderzoek waar in Tsjechië met spanning wordt naar uitgekeken. Vondráček houdt er nog steeds rekening mee dat de in de nevel van de geschiedenis verdwenen Joseph Masarik daadwerkelijk de vader was. Maar ook wanneer dat niet zo zou zijn heeft hij de geschiedis van zijn land met zijn naam de herinnering aan een tijdperk gegeven waarin volkeren voor het eerst in eeuwen op eigen benen stonden en daarin slaagden.

Masaryk zelf heeft nooit anders dan met lof over zijn vader gesproken; hij gaf hem de Slovaakse wortels die hem naast de Duits-Tsjechische van zijn moeder tot een echte Tsjechoslovaak maakte.